Градска библиотека "КАРЛО БИЈЕЛИЦКИ", Краља Петра I 11, 25101 Сомбор, 025/431-011, 025/482-827

Tragovi

23.02.1908.

U Somboru otpoče sa radom BIOSKOP "EDISON", prvi u današnjem smislu te reči jer iako je prvo prikazivanje "živih slika" u ovoj varoši, po svemu sudeći, izveo izvesni "Janez iz Pešte" 1906, a u međuvremenu verovatno i Ernest Bošnjak, ostaje činjenica da je Ljubomir Bikar prvi u Somboru to učinio u zgradi posebno preuređenoj za ove nakane. Naime, on je od Srpske crkvene opštine iznajmio na osam nedelja magacin, kako bi ga prilagodio bioskopskim potrebama, uz uslov da ga posle toga roka tako renoviranog vrati vlasniku. Nakon mnogo peripetija bioskop je proradio, na zadovoljstvo Somboraca, ali Crkvena opština ne htede da produži zakup, te tako i prestade sa radom prvi somborski bioskop. Njegov pokretač ode put Rume za knjigovođu, a potom i za upravitelja "Srpske štedionice DD", svakako unosnijeg, sigurnijeg i uglednijeg zanimanja, ali od kojega nikada ne bi postao somborski nezaboravnik.


26.02.1871.

Sa ciljem da se unapredi trgovina i privreda uopšte, osnovan je "SOMBORSKI LOJD", čiji su članovi mogli postati samo građani besprekornog vladanja, bez obzira na narodnost i veru. Ovim je prestalo da postoji Trgovačko udruženje, ustanovljeno ukazom Marije Terezije 1778. "Lojd" je organizovao česta susretanja "privrednih, šumarskih i trgovačkih preduzeća" radi uspostavljanja i jačanja poslovnih veza, u koju svrhu je bila predviđena i izgradnja tržnice, kako bi se stalo na put nekontrolisanim kafanskim ugovaranjima poslova između trgovaca i privrednika. Mađarsko kraljevsko ministarstvo za zemljoradnju, trgovinu i privredu je odobrilo Statut "Lojda", a potpisao predsednik Mark Štajn, što je bila najbolja potvrda naraslog ugleda i značaja jevrejskog naciona u ovoj varoši.


27.02.1887.

Rasformirano je AKCIONARSKO DRUŠTVO SOMBORSKOG POZORIŠTA, osnovano za izgradnju zgrade 1882. godine, sa očekivanjem prihoda od akcija. No, kako su prihodi, nakon izgradnje izostali, akcionari odlučiše da zgradu i sav inventar prenesu u vlasništvo grada, ali i 30.890 forinti načinjenog duga. Pošto se o ovome pitalo i Ministarstvo prosvete, ono nije dalo saglasnost, ali Somborci ne uvažavajući ovaj stav prihvataju ponudu Akcionarskog društva i time je pozorišno zdanje prešlo u vlasništvo grada.


28.02.1899.

U mađarskom selu Santovo, zbio se izuzetno značajan verski događaj, koji je poprimio i političke konotacije, a uz vidno učešće brojnih Somboraca. Naime, toga dana somborski protojerej Ljubomir Kupusarević je preveo iz rimokatoličke u pravoslavnu veru 1.177 Šokaca. Bio je to epilog svojevrsne pobune ovih seljana na zabranu njihovog župnika Janoša Batorija, ustvari rođenog Čonopljanca Ivana Burnaća, da se mise drže na šokačkom, već isključivo na mađarskom jeziku. Činu prekrštavanja prisustvovalo je mnoštvo Somboraca u skoro 1.000 zaprega, kojom prilikom je 11 sveštenika sakupilo 2.090 forinti za podizanje pravoslavnog hrama. Ubrzo je sa najvišeg državnog mesta preporučeno da sveštenstvo uvažava nacionalno raspoloženje vernika, kako bi se izbegli ovakvi nemili događaji.